Bilim Eğitim Estetik Kültür Sanat Araştırmaları Vakfı
BEKSAV Sinema Atölyesi
“Toplum İçin Sanat İnsanlık İçin Özgürlük için Politika” şiarıyla yola çıkan
BEKSAV, sinemanın kitlelere ulaşmak için önemli bir araç olduğunu bilincini
taşıyor. Kitlelere ulaşmak -kolektif bir şekilde- halkla birlikte sanat yapma,
yaratma perspektifini taşıyor. Ezenlerden yana değil ezilenlerden yana,
işçilerden yana emekçilerden yana halktan yana sanat yapmayı amaçlıyor.
BEKSAV Sinema Atölyesi, 2000 yılının Haziran ayında “YETMİŞİNCİ GÜN” adlı ilk
kısa metrajlı filmle kuruluşunu ilan etti. Sinema atölyesi çalışmalarını
sinemanın üç farklı alanında sürdürmektedir. Bunlar: film gösterimi, film
üretimi ve sinema eğitimidir.
SİNEMA EĞİTİMİ
BEKSAV Sinema Atölyesi eğitim çalışmalarını yaklaşık 4 yıldır sürdürüyor.
Alternatif bir eğitim merkezi olan BEKSAV, aynı zamanda deneyimli eğitmenler ve
sinemacılar tarafından çalışmalar sürdürülüyor. Uygulamalı çalışma ve teorik
çalışmayı aynı anda yürütülen ve yaklaşık her yıl 4 ay süren Atölye çalışmasında
Film Yönetimi, Senaryo, Kurgu, Film Analizi, Görüntü Yönetmenliği gibi dersler
veriliyor. Uğur Kutay, Gültekin Tetik, Hüseyin Kuzu, Sedat Yılmaz, İsmet Arasan
gibi sinema alanında uzman eğitmenler tarafından çalışmalar yürütülüyor. Eğitim
merkezin aynı zamanda üretim merkezi olma amacı taşıyan BEKSAV Sinema Atölyesi,
eğitim çalışmasına çok farklı kesimlerden işçi, öğrenci, memurların katılımıyla
birçok konuda kısa film çekimleri yapıldı. Çeşitli festivallerde eğitmen olarak
katıldı. Çeşitli festivallere eğitmen olarak katılmıştır.
FİLM GÖSTERİMİ
Türkiye’de gösterime girmemiş ya da girememiş sinema sanatının seçkin ürünlerini
kendi altyapısıyla Türkçe altyazı yapıp izleyicilerin beğenisine sunan Sinema
Atölyesi, yaptığı işi “BEKSAV’da sürekli festival” şeklinde tanımlamıştır. Her
ay sinemanın bir ustasını filmlerinin toplu gösterimini yaptığı gibi zaman zaman
da konu belirleyerek film gösterimlerini gerçekleştiren sinema atölyesi, ticari
sinemanın dışında alternatif bir film merkezi olma bilincini taşır.
Alternatif filmler göstermeyi amaç edinmiştir. Filistin’de yaşananları, intifada
gerçeğini konu eden Filistin belgeselleri Türkiye’de ilk kez BEKSAV tarafından
gösterilmiştir. Bunlar Geçemeyeceksiniz, Sözcükleri Aramak, Dönüş, İntifada
Gençlik, gibi belgesellerin dublajları ve montajı BEKSAV Sinema Atölyesi
tarafında yapılmıştır. Yoksulluk, işçi, savaş, kadın konulu filmlerin yanı sıra
Yılmaz Güney Toplu filmleri, İran filmleri Toplu gösterimi, Federico Fellini
Filmleri, Ustalar Toplu Gösterimi,Dogma Filmler, Michael Haneke Filmleri, Paolo
ve Vittorio Taviani Filmleri, Lars Von Trier filmleri, Akira Kurosawa Filmleri,
Stanley Kubrick Filmleri, Francis Ford Coppola Filmleri, Krzysztof
Kieslowski’nin Dekalog filmleri,Oliver Stone Filmleri, Milos Forman Filmleri
gösterimleri yapıldı. Bu gösterimleri tanıtmak amacıyla düzenli olarak broşür ve
afiş çıkarılmaktadır. BEKSAV Sinema Atölyesi film gösterimleri sadece sinema
salonunda değil semtlerde, kahvelerde film gösterimleri gerçekleştirdi. Yaz
sezonunda ise Açıkhava film gösterimlerini de yapmıştır. Bazen bir semtin
durağına perdesini gererek gösterimi gerçekleştirmiştir. Bazen de Ankara
Kalesi’nde olduğu gibi perdeyi iki kişiye tutturarak film gösterimini
gerçekleştirmiştir.
FİLM ÜRETİMİ
Yetmişinci Gün
- 2000
1996 yılında yapılan ve 69 gün süren ölüm orucu eylemleri bittikten sonra Ölüm
orucu ve Süresiz Açlık Grevinin 70.gününde hastaneye kaldırılan, gazilerin
öyküsü “Yetmişinci Gün”,
2 Haziran 2000’de Muammer Karaca Tiyatrosu’nda ilk gösterimi gerçekleştiren film
iki seansta yapıldı. Bu gösterimde, yetmişinci günü yaşayan geçek kişilerde
vardı, ölüm oruçlarını izlerini bedenlerinde taşıyanlar da…
33 dakikalık, 2000’de yapılan filmin oyuncuları BEKSAV Tiyatro oyuncuları, MKM
oyuncuların yanı sıra amatörlerde yer alıyor. 37. Antalya Altın Portakal Kısa
Film Video Festivali’nde “Özendirme Ödülü” almıştır.
Filmin çıkış tarihinden bu yana çeşitli illerde defalarca gösterilen “Yetmişinci
Gün” filmi, F tipi hapishanelerine karşı yapılan ölüm oruçlarının yoğun bir
şekilde tartışıldığı bir dönemde, yani 19 Aralık katliamından 5 gün önce,
Denetleme Kurulu tarafından incelenmiş Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin
Denetlenmesi hakkındaki yönetmenliğin 9. maddesi uyarınca yasaklanmıştır.
Denetleme Kurulunda ise Kültür Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim
Bakanlığı’nın temsilcileri, SESAM, MESAM, bir sinema sanatçısı(Aytaç Arman), ve
MGK’nın bir temsilcisinden oluşuyor. Denetleme kurulunu oluşturanların arasında
ordu temsilcisinin bulunması bir sinema eserini değerlendiren bir kurulun asıl
işlevinin ne olduğunun ipuçlarını veriyor.
“Yetmişinci Gün”ün yasaklanmasından kısa bir süre sonra da, İstanbul Film
Festivali’nin “İnsan hakları” bölümüne kabul edilmesine rağmen -daha önce
Antalya Kısa Film Festivalinde ödül alan film- “ele aldığı konuyu yeterince
sanatsal işleyemediği” için festival programından çıkartılmıştır.
Kelepçe - 2002
15 Haziran 2002 tarihinde BEKSAV Sinema Atölyesi ikinci ürününü sergiledi.
“KELEPÇE” adlı belgesel Kadıköy Halk Eğitim Merkezi’nde gösterildi. KELEPÇE, 19
Aralık katliamından önce, Burdur hapishanesinde kimsenin dikkatini çekmemişti.
Ta ki Veli Saçılık adlı tutuklunun kolu bir köpeğin ağzında Isparta sokaklarında
dolaşana kadar. “Kelepçe” adlı belgesel, hapishanelerde yaşananları tanıkların
dilinden aktarıyor. Kelepçe adı ise kolu kopan kişiye kelepçe takılamayacağı
ironisinden almış, Saçılık’a kelepçe takamayan görevliler, bu kez aynı kelepçeyi
hem Veli Saçılık’a hem de bir başkasına takarak bu ironiyi daha da güçlendirmiş.
Filmin çekimleri başladığında Burdur katliamını yaşayan ve dışarıda olan tek
kişi Veli Saçılık’tı. Ölüm orucundakiler sağlık durumlarından dolayı şartlı
tahliyeyle dışarı çıktığında ise çekimler sürmektedir. Burdur Katliamını
yaşayanlardan Özgür Kılıç, Kemal Denli ve Fikret Lüle ile çekimler yapıldı.
Fikret Lüle ile çekim yapıldığında ölüm orucunun 300.günü çoktan geride
bırakmıştı…..
KELEPÇE’nin asıl rolü belleği canlı tutmaktı. Kelepçe yalnızca Burdur
Hapishanesi’nde yaşayanları anlatma kaygısı taşımıyor. Olayları zaman
süzgecinden geçirerek hem bellekleri tazeliyor, hem de insanlığın belleğine not
düşüyor. 53 dakikalık olan “Kelepçe”, 2003 RETİNA Film Festivali En iyi belgesel
film ödülü aldı.
Memleketimden İnsan Manzaraları - 2004
Memleketimden İnsan Manzaraları adlı sinevizyon ile Türkiye ve Kürdistan’daki
birçok illere kamerasını çevirmiş ve orda yaşayan yoksul halkın sıkıntıları
kaydetmiştir. Bazen evlerine gidip bazen de işyerlerinde bazen de sokakta
onlarla ropörtajlar yapıldı. Düzen partilerin oy yarışında olduğu bir zamanda
işçilerin, öğrencilerin, memurların sesi olmaya çalışmıştır. “Memleketimden
İnsan Manzaraları” Türkiye’nin ve Kürdistan’ın birçok evinde birçok kahvelerinde
gösterimler gerçekleştirildi.
“Sabahın Bir Sahibi Var” adlı sinevizyon işçilerin yaşadığı sorunları dile
getiriyor Kölelik yasasına karşı yürütülen bayrak yürüyüşündeki işçilerin
direnişlerin görüntüleri ve işçilerle yapılan röportajlar yer alıyor. Semtlerde
ve işçi toplantılarında “Sabahın Bir Sahibi Var” gösterimler gerçekleştirildi.
“Güneşi İçenlerin Türküsü” adlı sinevizyon Emperyalist savaş için mücadele
etmiş, güzel günlere olan inançla savaşmış şehitleri konu ediyor. Denizlerden
İbolara, Hüseyinlerden Süleymanlara, Che’den Ho Şi Minc’e, Marx’tan Lenin’e bir
çok önderlerin fotoğraflar ve görüntüler yer alıyor.
Deja-Vu -
“Deja-Vu” adlı belgesel NATO karşıtı ve savaş karşıtı bir belgeseldir.
Emperyalistlerin yağmacı, işgalci, sömürücü yüzünü gözler öne seren belgesel
aynı zamanda haklı savaşın da gerekliliğini savunur savaşsız ve sömürüsüz,
özgürce insanca bir dünya için savaşmanın da haklılığını da savunur. Deja- Vu
Kadıköy Özgürlük Parkında Açıkhava gösteriminde ilk gösterimini gerçekleştirir.
Ve daha sonra semt semt dolaşarak bazen bir durağa perde gererek gösterim
gerçekleştirilir. Bazen Galatasaray Lisesinin önünde bir duvara beyazperdeyi
gererek gösterimini gerçekleştirir. Sanat ve Hayat’ın yanına ek olarak verilir
ve böylece binlerce kişiye ulaşması sağlanır.
Ekimin Işığı İnsanlığın Geleceği
1917 Ekim Devrimini konu alan sinevizyon çalışması. Ekim devrimi, proletaryanın
şahsında tüm emekçi kitlelere, dünyamızın yüz milyonlarına devasa bir umut ışığı
olduğunu, sömürülenlerin sömürenleri yenebileceğini; işçi sınıfının önderliğinde
sömürüden, zulümden, toplumsal adaletsizlikten kurtulmanın boş bir hayal
olmadığını; tümüyle gerçekleşebilir bir bilimsel devrimci ütopya olduğunu berrak
bir şekilde ortaya koyuyor.
Direniştir Tarihimiz
Tersane işçilerin örgütlenmesinde öncülük eden Limter-iş sendikasının 30. yıllık
mücadelesini anlatan 19 dakikalık sinevizyon çalışması. Kurucularından Emir
Babakuş, bir dönem başkanlığını yapmış Aydın Kılıçdere’nin anlatımlarıyla ve 21
eylül 2006’da polisler tarafından basılan sendika ve baskın sonrasında gözaltına
alınan Sendika başkanı Cem Dinç’in tutuklanması ve sonrasın da işçiler
tarafından yürütülen serbest bırakılması için yapılan eylemlere de yer
veriliyor. Sendika başkanların ve üyelerin defalarca gözaltına alınması
saldırıya uğraması ve işçilerin hak alma mücadelesini de işçilerin dilinden
aktarılıyor.
Yaşamı Dokuyanlar
- 2006
Fabrikalarda, atölyelerde çalışan, yaşamı ilmek ilmek dokuyanların tekstil
işçilerin öyküsü… Tekstil işçilerin örgütlenmesi, yaşanılır bir çalışma
koşulları, eşit işe eşit ücret, sigortalı işçi çalıştırma gibi hak arama
mücadelesi yürüten ve sömürüsüz bir dünya için yola çıkan Tekstil Sendikası’nın
kısa tarihini anlatan sinevizyon çalışması
Özgürlük Yürüyüşünde Kadınlar
Dünden bugüne kadar kadınların özgürlük yürüyüşündeki deneyimlerini aktaran
sinevizyon 19 dakikadır. Emekçi Kadınların Birliği’nin kuruluşundan bugüne kadar
12 yıllık tarihini ve mücadelesi, kadın sorununda oynadığı rol ve çözüm
önerileri farklı dönemlerde ki eylemsellikleri ile aktarılıyor.
Mayısın Çağrısı
Farklı iş kollarından işçilerin görüntüleri ile kronolojik olarak 1 Mayıs
eylemlerinin harmanlandığı sinevizyon çalışması 13 dakikadır. Daha güzel
yarınlar için, işçileri haklarını aramak için 1 mayısta alanlara çağırır.
Karanlıkta Işık Damlaları
Türkiye de devletin kaybetme politikasını gözler önüne seren bir sinevizyon
çalışması olan “Karanlıkta Işık Damlaları” 25 dakikadır. “Karanlıkta Işık
Damlaları”, dünyadaki kaybetme politikaları ve bunlara karşı geliştirilen,
mücadele biçimlerinden örneklerin Türkiye’deki benzerliklerini anlatır. Türkiye
de kayıpları ve faillerini bulmak için yürütülen “Kayıplar Kampanyası”
görüntüleri ile yerli ve yabancı pek çok delegenin katıldığı kurultayların da
çeşitli yıllarda ki görüntüleri yer alır.
Dina K’ak’i
33 yaşında kansere yenik düşen bir sanatçının, Kazım Koyuncu’nun biyografik
öyküsü … Ve yüzbinlerce insanın yaşamına ve sağlığına kast eden bir facianın,
Çernobil’in, kısa bellek yoklaması…
Dina K’ak’i Laz müziğini milyonlara sevdiren, denizin çocuklarından dağların
çocuklarına ezgili selamlar götüren, halkların kardeşliği için yaşayan, devrimci
ölen, müziği ile birlikte uğurlama töreni de toplumsal bir olaya dönüşen Kazım
Koyuncu’nun hayatından ve sanatçı kişiliğinden kesitler sunan 45 dakikalık bir
belgesel filmdir. Koyuncu’nun yaşamında ölümcül bir yeri bulunan Çernobil
cinayeti ise, belgesel filmin ikinci tematik dokusunu oluşturuyor. Film; Çevre
İçin Hekimler Derneği Başkanı Ümit Şahin, Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şube
Başkanı Ö. Eylem Tuncaelli, Laz Dili Uzmanı Selma Koçiva, Sunay Akın, Birol
Topaloğlu, Yasemin Göksu, Zuhal Yıldırım, Levent Canen’in de aralarında
bulunduğu çok sayıda uzman ve sanatçının görüşlerini de içeriyor. Kazım’ın çay
topladığı, ağaçtan gitar yaptığı çocukluğu ise ailesinin anlatımlarıyla
belgeselde yer alıyor. İlk müzik enstrümanı mandolindi, en çok saçlarını severdi
Dina. Ailenin duygulu anlatımlarıyla bir solukta akıyor Dina K’ak’i ve Kazım
yine o bildik selamıyla sevenleriyle kucaklaşıyor.
Sivas: Bitmeyen Yangının Şehri
Sivas Madımak Oteli’nde 35 yazar, ozan, sanatçı ve aydının yakılarak
katledilmesini anlatıyor. O günü yaşayanların ve ölenlerin yakınlarıyla yapılan
röportajlarla onların dilinden aktarılıyor. Belgesel sadece 2 Temmuz 1993’e
değil ayrıca katliam sonrası yaşananları ve yıllarca süren Sivas davasına da
dikkat çekiyor. Yangının külleri arasında kalan sorulara da yanıt bulmaya
çalışıyor. Türkiye’nin tarihine çıkmayacak kara bir leke gibi sürülen 2 Temmuz
Sivas katliamını bir kez daha hatırlatıyor. Belgesel 32 dakikalıktır.
Limanların Uğultusu
Ölüm tarlaları olarak anılan Tuzla tersanelerindeki çalışma ve yaşama koşulları,
“19. yüzyıl koşullarında çalışan” ve “ 20. yüzyıl koşullarını elde etmek için”
çırpınan işçilerin 21. yüzyıldaki günlük yaşamından tüyler ürpertici kesitler
yansıtıyor. Tersanelerdeki iş güvenliği ve işçi sağlığından yoksun çalışma
koşulları… İş cinayetlerinde yaşamını yitiren emekçilerin çocuklarından,
eşlerinden, analarından yükselen feryat… Taşeronlaştırma ve örgütsüzleştirmenin
en uç biçimleri… Her gün gelen ölüm haberleri arasında her an ölüm sırasına
girmeye hazır durumda bekleyen işsizler ordusu… Ve “ya grev, ya ölüm” diyerek
nihayet silkinen, sendikasının öncülüğünde harekete geçen binlerce insanın
“artık yeter” diyerek feryadını çığlığa dönüştürmesi… Limanların Uğultusu,
örgütsüzlüğün ölüm, grevin hayat olduğu bir havzadan sesler, yüzler, görüntüler
yansıtıyor. Film, iş cinayetlerinde katledilmiş işçilerin ailelerinden hala
tersanelerde çalışan işçilere, sendikacılardan hukukçulara kadar geniş bir
kesimle yapılmış özgün röportajların yanı sıra, işçilerin çalışma anlarında
kaydedilmiş ve görüntülenmesi çok zor olan çarpıcı karelerle de dikkat çekiyor.
Çeşitli fragmanlar hazırlayan BEKSAV Sinema Atölyesi, Bunların dışında Hüseyin
Karabey’in çektiği “Boran” ve “Sessiz Ölüm” filmlerine katkıda bulunmuş, değişik
belgesellerin hayata geçmesinde altyapısı ile destek olmuş, genç sinemacıların
projelerini çekebilmek için imkanlar yaratmıştır.
