Düzenleyen
İzmir Enternasyonal Fuarı Tertip Komitesi
İzmir'de Film Yarışması
Sanıldığının aksine, bugün Antalya'da ünlenen Sanat ve Kültür Festivali (Altın
Portakal), yine bu kapsamda düzenlenen film yarışmasının öncü kenti İzmir'dir.
1961 yılında İzmir, öncekilerin tümü tartışmalı geçen sinema festivali ya da
yarışmalara bir katkıda bulunmak istedi. Fuar sırasında düzenlenen "Birinci
Sanat Festivali"nde içlerinde rahmetli gazeteci-yazar Özdemir Hazar'ın da olduğu
girişimciler "Fuar Filmleri Yarışması"nın yapılmasına karar verildi.
İstanbul'daki film şirketlerine, sinemayla ilgili kuruluşlara çağrılar yapıldı.
Bu olayı aktaran Sn. Erman Şener'e göre, ortada bir sorun vardır, birkaç ay önce
İstanbul'da "Türk Filmleri Yarışması" adıyla bir etkinlik düzenlenmiş, özellikle
olumsuz yankıları sürüp gitmektedir. İzmir sinema endüstriden uzak, medya
açısından zayıf bir kenttir, getireceği mali külfetler nedeniyle de filmcilere
çekici gelmektedir. Çok az basılan film kopyasının en azından 4-5 gün
gösterimden uzak tutulması onları düşündürtmektedir. Şener'e göre, "Tabii bunlar
birer La Palice gerçeğiydi ve festivali düzenleyenler de bütün bunları
mükemmelen biliyorlardı. bu yüzdendir ki, festivali her türlü koşulun dışında
tuttular. Yapılan çağrıda, en küçük bir koşul bile söz konusu değildi. Yani
festivali düzenleyenler ne başka bir festivale katılmama şartını ileri
sürüyorlardı, ne de katılacak filmin o yıl çevrilme şartını. "Peki, İzmir'deki
bu festivale hangi filmler katılmıştı? Sekiz film başvurmuştu: İki Damla
Gözyaşı, Gecelerin Ötesi, Ayşecik Şeytan Çekici, Dolandırıcılar Şahı, Kader
Yolcusu, Cumbadan Rumbaya, Denize İnen Sokak, Unutamadığım Kadın.
Yedi kişilik jüri filmleri izler. İlk günler her şey düzgün ve sakindir, ama
filmlerin sonuna gelindiğinde jüride genel bir hoşnutsuzluk görülür.
Şener şöyle yazar: "Jüri -Ne demekse- 'Seyredilen filmlerin içinde Türk Film
ortamını bulan bir film...' bulamamıştı. Bu yüzden, birincilik ödülünün hiçbir
filme verilmeyeceği sanılıyordu. Oysa sonuçlar açıklandığında hayretle görüldü
ki, 8 film içinde Türk Film ortamını bulan bir tek film bile bulamayan jüri 6
oyla (evet, mevcudun bir eksiği ile) 'Denize İnen Sokak' adlı filmi birinci
seçmişti. Anlaşılan jüri, lahana turşusu yemenin perhizi bozmayacağı
kanaatindeydi."
İstanbul'da yapılan bir önceki yarışma kadar ses getirmeyen yarışma, gelip
geçecek ve şu ödüllendirme kalacaktır:
En Başarılı Film: Denize İnen Sokak
En Başarılı Rejisör: Yok
En Başarılı Senarist: Selçuk Bakkalbaşı
En Başarılı Kameraman: Enver Burçin
En Başarılı Erkek Oyuncu: Ulvi Uraz
En Başarılı Kadın Oyuncu: Nurhan Nur
Bu ilk yarışmanın jürisi gerçekten ilginçtir. Birinci film için oy kullanmayan
tek jüri üyesinin kanısı Şener'in deyimiyle "gerçekten dünya sinema literatürüne
girecek değerde birinci"dir ve üstelik bu üye Ankara Devlet Tiyatrosu'ndan
aktör-Yönetmen Ziya Demirel'dir. Ziya Demirel'in Fuar Filmleri yarışmasında
Denize İnen Sokak adlı filme oy vermesinin gerekçesi, filmin teatrel yanı
olmamasıdır; tiyatrodan ayrı bir sanat olmak için o güne değin elli-altmış
yılını vermiş sinemadan beklentisi buydu, teatrel özellik taşımadığı için bu
film bu yüzden birinci seçilemezdi!
Öte yandın, en başarılı filmi seçen jüri, en başarılı yönetmeni bulamamıştır.
Belki de nedeni Denize İnen Sokak'ı iyi yöneterek en iyi film yapan ancak sinema
yönetmeni olmayan Ulvi Uraz'ı şımartmamak (!) düşüncesi olabilir...
İzmir, ikinci kez film festivali, yarışması için girişimde bulunmayacak, bu
sessizlik Antalya'nın işine yarayacaktır.
(*) Erman Şener,
Festivaller, Anlam Yayını, 1972, İstanbul
İzmir’de düzenlenen I. Sanat Festivali’ne bu yıl sinema dalı da eklendi. Ve Fuar
Filmleri Yarışması adı verilen bu bölümde sonuçlar şöyle saptandı:
En başarılı film: Denize İnen Sokak (Atilla Tokatlı)
En başarılı senarist: Selçuk Bakkalbaşı (Denize İnen Sokak)
En başarılı kameraman: Enver Burçkin.
En başarılı kadın oyuncu: Nurhan Nur.
En başarılı erkek oyuncu: Ulvi Uraz (Denize İnen Sokak )
En başarılı rejisör ise seçilemedi.