Düzenleyen
Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi
Festival Yönetim Kurulu
Başkan .... Oğuz Makal
Altın Artemis Onur Ödülü
Atıf Yılmaz
Gösterim Filmleri
Köşk Sineması'nda
Atıf Yılmaz filmleri toplu gösterisi.
Bernardo Bertolucci filmleri toplu gösterisi.
Türk Amerikan Derneği, Fransız Kültür Merkezi Salonu'nda ve İzmir Sineması'nda
Andrey Rublev / 1966 / Sinema Filmi / Andrei Tarkovsky / 03:25:00
Mirror / 1975 / Sinema Filmi / Andrei Tarkovsky / 01:47:00
Solaris / 1972 / Sinema Filmi / Andrei Tarkovsky / 02:47:00
Stalker / 1979 / Sinema Filmi / Andrei Tarkovsky / 02:42:00
Otello / 1976 / Tv Filmi / Franco Zeffirelli / 00:50:00
Let It Be Sunday / 1983 / Sinema Filmi / François Truffaut / 01:50:00
Face to Face / 1976 / Sinema Filmi / Ingmar Bergman / 01:54:00
Prénom Carmen / 1983 / Sinema Filmi / Jean-Luc Godard / 01:25:00
Furyo / 1983 / Sinema Filmi / Nagisa Ôshima / 02:03:00
Bagdad Cafe / 1987 / Sinema Filmi / Percy Adlon / 01:35:00
Requiem / 1982 / Sinema Filmi / Zoltan Fabri / 01:43:00
İzmir'de Sinema Kültürü ve Sorunları" başlıklı bir panel gerçekleşti.
İzmir ve Sinema Kulüpleri
İzmir iki kez sinema kulübüyle tanışacaktır. İlki 1960'lı yılların sonunda
İstanbul Sinematek derneğinin kurulmasından sonra bir avuç sinema sevdalısının
girişimiyle -Esat Balım, Ziya Metin, Necati Doluorman gibi- gerçekleşecek,
şimdiki Hatay Sineması mekanı olacaktır.
İkincisi İzmir Sinema ve Kültür Derneği (İSKD-1974) girişimidir. 1974'de kurulan
bu derneğin başkanı Ali Özgüven, başkan yardımcısı ve sinema etkinlikleri
yönetmeni Oğuz Makal'dır. İSKD ilk film gösterisini Karaca Sineması'nda Bulgar
sinemasından "Sevgi" adlı filmle yapar. Açılışı dönemin Belediye Başkanı Sn.
İhsan Alyanak ve o yıllarda doçent olan ve iki yıl sonra İzmir'de bir fakülte
içinde ilk Sinema-TV bölümünü kuracak Alim Ş. Onaran birlikte yapar. İkinci
haftada gösterileriyle derneğin, emniyetin sıkı gözetim trenine binmesine
yeterli olacaktır... İSKD'nin "genç" tavrı, bağımsız bir sinema hareketi olan
1960'ların sonlarındaki "Genç Sinema" hareketi gibi, o yıllarda "Yeşilçam"
olarak adlandırılan Türk sinemasından uzak kalışı nedeniyle (Türk sinemasından
gösterdiği filmler "Karanlıkta Uyananlar", Bitmeyen yol" gibi toplumsal tanıklık
filmleridir) adı "İzmir Bağımsız Film Festivali" olan ilk ve etkinliği yaratır.
Fuar içinde yer alan eski Belediye Meclis salonu içine kurulan 35mm'lik gösterim
aracıyla Yılmaz Güney'in "Umut" ve "Endişe" filmleri sunulur. İstanbul Sinematek
Yönetmeni Onat Kutlar "Politik Sinema" konulu bir konferans verir. Yurt dışında,
İsveç'te filmler yapan Muammer Özer'in kısa-belgesel filmleri ilk kez İzmir'de
gösterilir. Tam bir sanat çölü kurulduğunda olan İzmir'de bu birkaç günlük
olayın beklenen sesi verdiğini söylemek zordur.
Uluslararası İzmir Film Festivali'ne doğru...
Sinemanın da kenti İstanbul'dur ve İstanbul bir festivale ancak 1983'te
"Uluslararası Sinema Günleri" adıyla kavuşacaktır. 1985'ten başlayarak "sinema
ve sanatlar" temasını işleyen filmler ve ulusal filmler yarışması açılacak,
Altın Lale ödülleri verilecektir. 1976 yılından başlayarak öğrenci alan Güzel
Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü'nün ve kentin değişen kültür yaşamının
etkileriyle ve biraz da İstanbul'a duyulan kıskançlıkla - Oğuz Adanır ve ben
(Erman Şener) her yıl festival için İstanbul'a koşuşturmaktaydık, üstelik
Ankara'da da bir festivalin başlatılmasının gizli tahrikiyle bir adım atıldı: "Uluslararası
İzmir Sinema Günleri".
Bu ilk etkinlik tümüyle gösterime yönelikti, yarışma yapma cesareti yoktu,
"Altın Artemis" adıyla bir onur ödülü vermeyi planladı, ve ilk Altın Artemis'i
yılların ustası Atıf Yılmaz'a sundu. Köşk Sineması'nda Atıf yılmaz Filmleri
toplu gösterisi yapılırken, TAD ve Fransız Kültür Merkezi Salonu'nda ve İzmir
Sineması'nda Fabri'den Ağıt, Tarkovsky'den Stalker, Ayna, Solaris, Andrey Rublev,
Trufaut'dan Neşeli Pazar, Zeffirelli'den Otello Oshima'dan Furyı, Bergman'dan
Yüzyüze, J.L. Godard'dan Adı Carmen, Percy Adlon'dan Bağdat Cafe gibi filmler
gösterildi. Ayrıca Bernardo Bertolucci'ye ayrılmış bir toplu gösteri, "İzmir'de
Sinema Kültürü ve Sorunları" başlıklı bir panel gerçekleşti.
Daha bu ilk etkinlikte, önemli hiç bir filmin izlenemediği İzmir'de bir sinema
rüzgarı, zengin örnekleriyle estirilmişti. Bugün geriye dönerek bakarsak, sinema
sanatı için önemli kaçınılmaz olan Andrey Tarkovski, Bertolucci, Godard'ı
İzmirliler bu ilk festivalde keşfedecektir.
Bir yıl sonra Alain Resnais'den Hiroşima Sevgilim, Gece ve Sis, Godard'dan
Erkek-Dişi, Robert Bresson'dan (İstanbul'da bu yıl henüz gösterildi) Rastgele
Balthasar, Costas Ferris'ten Rembetiko, Solanas'dan Güney (bu politik film
Yılmaz Güney'e ithaf edilmiştir), Rosi'den Kırmızı Pazartesi, Kieslowski'den
Öldürme Üzerine küçük Bir Film ve Aşk Üzerine Küçük Bir Filmin yanısıra Mauro
Bolognini'nin üç filmi, F. Frears'ın Benim Güzel Çamaşırhanem, Z. Yimou'dan
kızıl Mısır Tarlaları gösterilecektir.
O yıl "Altın Artemis Onur Ödülü "Türkan Şoray ve Halit Refiğ'e verilecek, bu
nedenle Refiğ'e ayrılmış bir toplu gösteri yine gerçekleşecektir. Bir sergi, 6
söyleşi, üç panel (biri Kültür ve Turizm açısından sinema şenlikleri olan)
festivali tamamlayacaktır.
Üçüncü yılı da başarılı bir çizgide atlatan "Sinema Günleri", dördüncü yılında
"Uluslararası İzmir Film Festivali" olarak, olumlu yankıları olan şu bölümleri
açarak ve davet ettiği konuklarıyla canlı tutarak günümüze ulaşacaktır:
Kameranın Ardındaki Kadın, Genç Artemis Yarışması, Ülke Sineması gibi.
Geçen on yıllık süreçte dünya sinemasının en önemli ustaları Akira Kurosowa,
Wajda, Abbas Kiarostami, Lars Von Trier, Szabo, doris Dörrie, Salvoteres, Rosi,
Scola, Wim Wenders, C. Sautet, Chabrol, İdiko Szabo, Carax, C. Miller, Luc
Besson, Saura, Peter Greenaway, B. Biller, Cronenberg, Fellini, Angelopoulos,
Mike Figgis, Bunuel, Ferreri, Pasolini, Varda, Yılmaz Güney ayrıca Mustafa
Altıoklar'dan Kutluğ Ataman'a, Zeki Demirkubuz'a birkaç yıl sonra ülenecek
bizden yönetmenlerin ilk filmlerini keşfetme olanağı bulunmuştur. Sinemamızın
değerli kadın yönetmeni Bilge Olgaç yaşarken, sinemanın 100 yılına rastlayan
yedinci festivalde yaşayan en önemli sinemacımız Lütfü Ö. Akad, İzmir Sanat
oyuncusu Fikret Hakan onurlandırılmıştır. Sinema araştırmacısı ve yazarı Nijat
Özön, Agah Özgüç ve Giovanni Scognamillo; Ömer Kavur, Şener Şen, Atilla Dorsay
ve kentimizden Hüseyin Baradan değişik zamanlarda "Altın Artemis" alan
sinemacılardır. bunların dışında 9 ve 10. yılında Akdeniz Ülkeleri Film
Yarışması'nın başlatılması ayrı bir önem taşır. Evet festival belki şunu
yapmıştır: Tarkovski'ce söylersek duygusal bir gerçeklik olan sinemanın ikinci
bir gerçeklik olarak, ve bütün gerçeklikleriyle bir kez daha keşfedilmesini...
Ayrıca, bir kentte varolmanın anlamı nedir?
11. yılını "Tarih İçinde İzmir Sinemaları" kitabı ve belgesel filmiyle geride
bırakan ve bugün sessiz bir bekleyiş içinde devam edip etmeyeceği sorulan
festivalin kısa bir tarihçesi, aynı zamanda İzmir'in sanat ve kültür tarihinin
de bir parçasıdır.
(*) Erman Şener,
Festivaller, Anlam Yayını, 1972, İstanbul
İlk film festivalini Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, o
dönemdeki ismiyle Sinema Televizyon Bölümü, 1989 yılında 'Sinema Günleri' ile
başlattı. Bu etkinlik, 1992'de Uluslararası İzmir Film Festivali'ne dönüştü.
Birçok önemli yönetmeni ve filmi ağırlayan festival, 11 yıl devam etti; 1999'dan
itibaren yapılamıyor.
