İyi bir görüntünün elde edilebilmesi için, kamera objektifinden
gerekli miktarda ışığın gerekli sürede geçmesi gerekir. Bu gerekli miktardaki
ışığın gerekli geçiş süresi kamera gövdesinde bulunan ve hareketli bir mekanizma
olan örtücü ile sağlanır.
Genellikle refleks kameralarda bu hareket dairesel, refleks olmayan kameralarda ise yatay
veya dikey harekete sahiptir. Bilindiği gibi fotograf bir anın saptanmasıdır. Kamera
hareketli fotograflar çeken, akıp giden bir filmi pozlandıran yapıdadır. Işığa
karşı duyarlı filmin ışık etkisine bırakılma süresi saniyenin kesirleri ile
ölçülür. O halde görüntünün film üzerine düşen pozlama zamanını tayin etmek
ve film akışı halinde objektif lensini dolayısıyla film penceresini kapatarak filmin
pozlanmasına yani ışıklamaya engel olmak örtücünün görevidir. Refleks vizörlü
kameralarda görüntüyü vizöre bakarak aktarabilmek için örtücü üzerinde veya
önünde refleks aynası bulunur.
Sabit Örtücüler
En çok kullanılan tipleri 170º - 180º merkez açılı, dairesel metal bir parça
halindedir. Sabit örtücüler yarım dairesel oldukları gibi, 90º merkez açılı
kapalı ve 90º merkez açılı açık kısımların karşılıklı oluşturduğu kelebek
örtücü biçiminde de olabilirler.
Bu iki tip örtücünün yarım daire biçiminde olanı 360º tam döndüğünde film
üzerinde bir görüntü karesi ile bir de dekadraj oluşur. Yarım dairesel olanı en
çok kullanılan modelidir. Saniyede 50 devirle dönmek üzere ayarlandığında, 25
kare pozlar, 25 kare vizöre görüntü verir.
Dekadraj : Film üzerindeki görüntünün yüzeyini sınırlayan, 3/4 oranında
dikdörtgen meydana getiren doğruların alt alta olma durumlarında görüntü kareleri
arasında kalan bölümdür.
Kelebek biçimli örtücü taşıyan bir kamerada, film üzerindeki bir karelik
görüntünün oluşumu, 90º merkez açılı açık kısmın görüntü penceresi
önünden geçişi anındadır. Örtücünün bu 90º merkez açılı açık kısmını
takip eden 90º merkez açılı kapalı kısmın film penceresi önünden geçişi anında
film de akış halindedir. Bu bir karelik görüntüyü takip eden dekadraj 90º merkez
açılı kapalı kısmın film penceresi önünden geçişi ile olur. Bu sonuca göre
kelebek biçimli örtücünün 360 derecelik tam bir dönüşü sırasında film şeridi
üzerinde iki film karesi ve iki dekadraj meydana gelir.
Değişebilir Örtücüler
Ana yapıları sabit örtücüler gibidir. Aralarındaki tek fark hem yarım daire hem de
kelebek biçimli örtücülerin açık ve kapalı kısımlarının merkez açıları
dışarıdan verilen komut ile değiştirilebilmesidir.
Örneğin : 170º merkez açılı bir kısmı açık olan yarım daire biçimli bir
değişir örtücünün kapalı kısmı, merkez açısı 360º - 170º = 190º olur.
Dışarıdan müdahale ile bu örtücünün 170º, 150º, 100º, 50º, 30º ve 5 dereceye
kadar düşürülebilir.
Televizyon için : Yarım daire biçimli örtücüye sahip kameralarda bir saniyede 360
derecelik 25 tam dönü'dür.
Buradan şu sonuç çıkar.
