Doğal Doku işlevsellikle ilgilidir ve dış yapıyla iç yapı arasında uyum vardır. Doğadan kaya, ağaç kabuğu, yaprak, tahta, balık, portakal, kozalak,deri gibi örnekler verebiliriz.
Yapay Doku
Yapay Doku oluşturmada birim eleman sistemleri ile matematiksel düzenler oluşturma söz konusudur. Tuğla, beton, demir, kağıt, kumaş, cam gibi örnekleri çoğaltabiliriz.
· Derin Doku
· Yüzeysel Doku
· İnce Doku
· Kaba Doku
· Düzenli Doku
· Düzensiz Doku
· Sert Doku (Yakın - İnsanda dinamik duygular uyandırır, heyecan verirler.)
· Yumuşak Doku (Uzak - insanda sessizlik ve rahatlık duyguları oluşturur.)
Doğadaki tüm dokular doğal dokulardır. Doğal dokularda kendi içlerinde yapısal ve görsel etkinlikler açısından büyük zıtlıklar taşırlar.
A - Organik Dokular
(hücreye dayalı dokular; kelebek kanadı ya da yaprak dokusu
gibi doğa elemanının öz yapısını yansıtır.)
B - Kimyasal Dokular
(atoma dayalı dokular)
C - Dinamik Dokular
(enerjiye, harekete dayalı dokular) nitelik ve etki olarak birbirlerine zıttırlar.
Geometrik Yapılı Doku
Bir geometrik elemandan hareket edilerek değişik işlemler yolu ile yaratılır.
(doğada arı peteği, örümcek ağı gibi)
Kristal Yapılı Dokular
Doğadaki kristalize yapılı elemanlarda bulunur.(kar, tuz,buz vs.
mineralleri)
Ayrıca, zaman ve hareket etkisinin sonucunda oluşan optik ve güncel dokular
vardır.
Optik Doku
Göz aldanmasıyla oluşur. Temelinde hareket ve biçim değiştirme vardır. Dokusal yapıyı oluşturan birim biçimlerin matematik sistemlerle, büyümesi-küçülmesi, giderek değişime uğraması, belli merkezlerde toplanması, dağılması ve giderek döndürülmesi ile yüzeye optik hareket kazandırabilir.(Victor Vasarely)
Güncel Doku
Bir anlık, değişken, rölyeflik dokulardır. Zamanla, dış etkenlerle yüzeysel görünümünde değişiklikler olur.(deniz dalgası, suyun rüzgarla titreşimi, kumlar, orman dokusunun mevsime göre değişimi, bitkilerin yaşı ve doğa koşullarına göre değişimi vs.)
Görsel Doku
Gözle Görülen Doku
Yüzeylere dokunmakla elde edilmeyip, görme yoluyla elde edilen doku
etkilerine denir. Düz yüzey üzerinde görüntü olarak doku etkisi verir. Örn.
Herhangi bir cismin (üç boyutlu) iki boyutta görüntüsünü kağıt üzerinde yaparken
onun yüzeylerinin pürüzlülük derecesi bir takım taramalar ve noktalar yardımıyla
belirtilir ki, kağıt üzerine resmedilen bu doku sadece görsel olarak algılanan
bir yapay dokudur. Çünkü resme el ile dokunulursa, elde hiçbir zaman o cismin
yüzeyinde gerçekte hissedilen doku etkisi gelmez. Buna karşın gözle bu resme
bakıldığında o cismin yüzeyindeki pürüzlülük derecesi oldukça iyi
anlaşılabilir.)
Dokunma ile Hissedilen Doku
Dokunsal Doku
Yüzeylere dokunularak elde edilen doku etkilerine denir. Sert ve yumuşak doku diye ayrılır.
Tekstür (Dış Yapı)
Yüzeyde objelerin iç yapıları da (Strüktür) bir dereceye kadar kendini belli eder, böyle bir yüz plastik bakımından daha ilginç bir görünüme sahiptir.
Strüktür (İç Yapı)
Eş ya da birbirleriyle sık bağlantılı, benzer formların iki ya da üç boyut üzerinde yinelenmesinden strüktür doğar. Bir strüktürün başlıca karakteristiği bir mekan yaratmasıdır. Bu mekana form yönünden birlik
vermesidir.
Kaynak
Yıldız Teknik Üniversitesi
Sanat ve Tasarım Fakültesi
Öğretim Görevlisi Tülay Çellek
Elektronik Posta Adresi : tcellek @ yildiz.edu.tr
