Elektrik
devrelerinde gerilimi belirli sınırlar içinde ayarlamaya yarayan direnç
elemanlarına dimmer denir. Transformatörlerde olduğu gibi bobinler üzerinden
geçen elektrik akımı, bobin sayısı ve uzunluğu arttıkça üzerinden geçen
elektriği gerilim kaybına uğratır. Dimmer üzerinde bulunan bobini devreye
sokmak ve miktarını ayarlamak için elektronik kontrol veya mekanik anahtar
kullanılır. Dimmer sayesinde sabit olan 220v gerilimi düşürerek sıfır
volta kadar indirebiliriz. Bu sayede devreye bağlanan cihaza gelen gerilimi
kontrol etmiş oluruz.
Projektör lambaları için düşünürsek dimmerler, lamba filamanına gelen
voltajı 0 - 220 volt arası kontrol etmeye yararlar. Projektörler bu sayede
ışık gücü bakımından kontrol edilebilirler. 220 voltta tam olarak
gerilime doyan lamba flamanı elektriğe karşı gösterdiği direnci en üst düzeye
çıktığından ışığı da fabrikasyon değerlerinde gösterildiği ölçüde
en üst seviyededir. Voltaj düşürüldüğünde, örneğin 110 voltta lamba
filamanına gelen gerilim yarıya düştüğünden ışık da yarıya düşecektir.
Bir başka hesapla 2000w gücündeki bir projektör 110v gerilim uygulandığında
sanki 1000w projektörün aydınlattığı alan kadarını aydınlatır. Genelde
stüdyolarda ve geçici olarak kurulan platolarda kullanılan dimmerler, her
projektör için bir dimmer kullanılarak bütün stüdyodaki projektörleri
kontrol etmeye yararlar.
Projektörlerin askı sistemlerinde, teleskoplarda veya kelepçeler yardımıyla
yüksek borularda asılı olduğunu düşünürsek, ışıkçının acil müdahalelerinde
fazla hızlı olamayacağını tahmin edebiliriz. Özellikle ışığın şiddetini
düşürmek için bir filtre takmak çok zaman almasa da bir kaç projektör için
belki de zaman yetmeyecektir. Oysa ışık masası başında oturan operatör
projektörlerin ışık seviyelerini düşürerek daha kolay kontrol edeceğinden,
dimmerler büyük avantajdır. Projektörlerin sabit ışık gücünde olduğu
durumlarda ve daha küçük projektörlere ihtiyaç duyulduğunda da dimmerler
çok büyük avantajdır.
Dimmerlerin sayısı arttıkça ısınmaları ve gürültüleri de artmaktadır.
Bu ısıyı düşürmek için odadaki ısıyı dışarıya veren veya odaya
temiz soğuk hava pompalayan fan sistemlerine ihtiyaç duyulur. Bu durumda
dimmerler için ayrı bir oda gerekir.
Stüdyoda bulunan projektörlerden gelen kabloların kayıplardan dolayı en az
uzunlukta olması gerekeceğinden dimmer odası stüdyoya yakın olur. Aynı
zamanda ışık reji odasında bulunan ışık masasına ve ışıkçıya da yakın
olmaktadır.
TRT ARİM tarafından çeşitli dimmerler üretilmiş
ve PC bilgisayar ile kumanda edilebilmektedir.
