İhvan el-Sefa: (Safalı Kardeşler) 10.yy da Basra’da kurulmuş olan bir birliğin
adı. Amaçları her iki dünyada da mutluluk ve kurtuluş yollarını aramaktır. Bu
ise bilgiye ulaşılarak mümkün olur. Birliğin felsefi eğilimleri İran, Hint,
Arap, eski Yunan etkileri taşır (İdris peygamber, Pisagor, Sokrat ve Platon
anılmakla beraber Aristo daha muteber sayılır). Yunan bilimi ile Kuranı
uzlaştırmak için mistik ve efsanevi açıklamalara yer verirler. Birliğe göre
evren bir bütündür, evrenin bölümleri yaşayan bir vücudun parçaları gibidir.
Evreni anlamının yolu sayılardır.
İsfahan’da yaşamış olan Al-Sufi, ortaçağın en seçkin iki pratik (gözlemci)
astronomundan biridir. Takımyıldızlarını anlattığı “Gök Atlası” kitabında,
Andromeda’daki bulutsuyu “nebulosity” (bulutumsu) olarak tanımlayan ilk
astronomdur. Malezya takımadalarında bulunan Arap kaşiflerin bilgilerine
dayanarak, bu güney yarıküre yıldız grubuna “Beyaz Boğa” adını verdi. Bu
günümüzde “Büyük Magellan Bulutu” olarak tanınır. M31’in yıldız olmayan parlak
ve yaygın bir ışık kaynağı olduğunu saptamış, açısal çapını ve konumunu
vermiştir. 6m parlaklığında olan bu bulutsu göz ile görülebilme sınırındadır.
Al-Sufi’nin ölçümleri için farklı bir gözlem tekniği uygulamış olması gerekir.
Al-Sufi, kendi yaptığı gözlemlerle yıldızların parlaklıklarını çok dikkatli
şekilde ölçmüş (Hiparchus’un parlaklık ölçümü yöntemini geliştirerek) ve gökyüzü
haritaları hazırlamıştır. “Kitab al-Kawatib al-Thabit al-Musawwar” kitabı
astronomi üzerine yazılmış bir şaheserdir. Fransızca çevirisi yapılmış kitabın
Arapça orijinali de mevcuttur. Kitap şimdi bile, öz hareketler ve uzun dönemli
değişenler konusunda dikkate değer bir eserdir.
