Yapım Tarihi - 1967
Süre - 00:10:49
Format - Kurmaca, Siyah Beyaz, Türkçe, 16mm
Yönetmen - Üner Birecikli
Bilgisayarların (o zamanki tabiriyle elektronik beynin) yaygınlaştığı bir
dünyada insan-makine ilişkisini merkeze alan Format 20, Türkiye sinema tarihi
için erken ve özgün bir bilimkurgu ya da bilim-film niteliği taşıyor.
1. Hisar Kısa Film Yarışması, James Baldwin Ödülü. 1967
Format 20 (1967)
Yönetmen: Üner Birecikli
16mm, 10′49″, Türkçe
Salt, Türkiye’nin ilk kısa film festivali olan ve 1967-1970 yıllarında Robert
Kolej Sinema Kulübü tarafından düzenlenen Hisar Kısa Film Yarışması üzerine
yürüttüğü araştırma paralelinde çevrimiçi bir gösterim düzenliyor.
Program kapsamında Üner Birecikli’nin I. Hisar Kısa Film Yarışması’nda “James
Baldwin Ödülü” kazanan filmi Format 20 (1967) gösterilecek. Salt’ın desteğiyle
16mm kopyasından Deniz Kurtuluş Özgünay ve Şenol Er tarafından restore edilen
film, elli yılı aşkın bir süre sonra ilk kez seyirciyle buluşacak.
Bilgisayarların (o zamanki tabiriyle elektronik beynin) yaygınlaştığı bir
dünyada insan-makine ilişkisini merkeze alan Format 20, Türkiye sinema tarihi
için erken ve özgün bir bilimkurgu ya da bilim-film niteliği taşıyor.
Çevrimiçi gösterim sırasında dünyanın her yerinden erişime açık olacak film, 2-8
Aralık tarihlerinde saltonline.org üzerinden izlenebilir. Ayrıca Hasan Cem
Çal’ın filmi değerlendirdiği “Format 20: Elektro-Beyin” başlıklı yazısı Salt
Blog’da okunabilir.
Hisar Kısa Film Yarışması Hakkında
Alternatif sinemaya ilgi duyan bir grup öğrenci 1963’te Robert Kolej Sinema
Kulübü’nü (RKSK) kurar. Kültür alanında eleştirel tutumu olan aydınları da
çevresine katan kulübün ilk kamu faaliyeti, 1966’da yayımlanmaya başlayan
Görüntü dergisidir. Devrimci sinema, kısa filmler ve örgütlü mücadele
konularında kuramsal tartışmalara yer veren derginin mesul müdürü ve kulübün
danışmanı Özer Kabaş’tır.
RKSK, 1967 yılında özgürleştirici bir sinema ufkuyla Türkiye’nin ilk yıllık kısa
film festivalini gerçekleştirir. 8mm ve 16mm filmlerin yarıştığı Hisar Kısa Film
Yarışması, kendisini Türkiye sinemasında Yeşilçam’a alternatif olarak
konumlandırır. Sinematek ve film gösterimlerinin ötesine geçerek kısa film
pratiğini güçlendirme çabasındadır. Dört yıl süren festivalde kurgu, belgesel ve
animasyonun da bulunduğu yüzü aşkın kısa film yer alır. İlk yılında “James
Baldwin Ödülü” de dâhil olmak üzere farklı ödüller verilir.
Kuzgun Acar, Mustafa Aslıer, Atilla Dorsay, Mengü Ertel, Ali Gevgilili, Onat
Kutlar, Aziz Nesin, Sami Şekeroğlu, Yılmaz Zenger gibi isimler yarışmanın jüri
üyeleri arasında yer alır. Doğrudanlık ve deneyselliğin sağladığı fırsat,
Yeşilçam’ın hâkim olduğu melodramatik ve kaderci sinema endüstrisinin aksine,
demokratik ve politik duruşları mümkün kılar. Dönemin önde gelen sinema
eleştirmeni Onat Kutlar’ın deyimiyle “sinemanın molotof kokteyli”ne dönüşen kısa
filmlerin yer aldığı festival, 1971 askerî müdahalesiyle birlikte sona erer.
Deniz Tortum’un danışmanlığında yürütülen Hisar Kısa Film Yarışması araştırması
Bilge-Haro Cümbüşyan ve Leyla Tara tarafından desteklenmektedir.
